U Crnoj Gori, oblast lobiranja regulisana je Zakonom o lobiranju („Sl. list CG“, br. 054/24 od 11.06.2024), kojim se uređuju uslovi i način obavljanja djelatnosti lobiranja, pravila lobiranja i druga pitanja od značaja za lobiranje.

Prema Zakonu o lobiranju (član 2) „lobiranje je djelatnost kojom se preduzimaju aktivnosti u cilju vršenja uticaja na organe zakonodavne i izvršne vlasti na državnom, odnosno lokalnom nivou, organe državne uprave, nezavisna tijela, regulatorna tijela, javne ustanove i druga pravna lica koja vrše javna ovlašćenja, odnosno djelatnosti od javnog interesa ili su u državnom vlasništvu u postupku donošenja zakona, drugih propisa i akata iz nadležnosti tih organa vlasti, radi ostvarivanja interesa naručioca lobiranja, u skladu sa zakonom.”

Djelatnost lobiranja može da obavlja fizičko lice koje ima odobrenje za obavljanje djelatnosti lobiranja izdato u skladu sa Zakonom (lobista) i privredno društvo, odnosno nevladina organizacija koji ispunjavaju uslove propisane Zakonom (pravno lice koje obavlja djelatnost lobiranja). Djelatnost lobiranja može obavljati i fizičko lice zaposleno kod naručioca lobiranja (interni lobista).

Lobirano lice je izabrano, imenovano i postavljeno lice u organu vlasti, lice na čiji izbor, imenovanje ili postavljenje organ vlasti daje saglasnost i drugo lice u organu vlasti koje učestvuje u postupku pripreme i donošenja zakona, drugih propisa i akata ili može uticati na donošenje zakona, drugih propisa i akata, prema kojem lobista, odnosno pravno lice koje obavlja djelatnost lobiranja preduzima lobiranje. Takođe, lobiranim licem smatra se i poslanik i odbornik.

Kroz osnovna načela djelovanja, zakon prije svega promoviše načelo javnosti, povjerljivosti, udruživanja, principe integriteta i izbjegavanja sukoba interesa.

Zakonom je propisano da Agencija vodi registar lobista, evidentira sve promjene u vezi sa statusom lobista odnosno pravnih lica koja obavljaju djelatnost lobiranja, izdaje odobrenje za obavljanje djelatnosti lobiranja, donosi rješenje o upisu pravnog lica u registar lobista, vrši brisanje iz registra itd.

Registar lobista je javan, objavljuje se na internet stranici Agencije i sadrži podatke o lobistima, pravnim licima koja obavljaju djelatnost lobiranja i naručiocima lobiranja. Na ovaj način obezbjeđuje se puna transparentnost, kako bi javnost bila u potpunosti upoznata sa lobističkim aktivnostima ali i da bi se potencijalnim naručiocima lobiranja pružile potrebne informacije u izboru lobiste kao ugovorne strane.

Jedan od obaveznih uslova za obavljanje poslova lobiranja od strane fizičkog lica je posjedovanje uvjerenja o položenom ispitu za obavljanje poslova lobiranja, koje izdaje Agencija za sprečavanje korupcije.

Odobrenje za obavljanje djelatnosti lobiranja izdaje se fizičkom licu:

1. koje ima najmanje VI nivo kvalifikacije obrazovanja;
2. koje nije osuđivano za krivično djelo za koje se goni po službenoj dužnosti;
3. kojem nije izrečena mjera bezbjednosti zabrane vršenja poziva, djelatnosti i dužnosti ili zaštitna mjera zabrane obavljanja djelatnosti u oblasti za koju lobira u skladu sa ovim zakonom;
4. koje ima položen ispit za obavljanje poslova lobiranja u Crnoj Gori;
5. koje dostavi pisanu izjavu o nepostojanju ograničenja iz člana 15 Zakona.

Privredno društvo, odnosno nevladina organizacija može da obavlja djelatnost lobiranja ako je upisana u registar lobista u skladu sa ovim zakonom i ako:

1. je domaće privredno društvo upisano u Centralni registar privrednih subjekata, odnosno domaća nevladina organizacija u Registar nevladinih organizacija, a strano privredno društvo u ekvivalentan registar stranih privrednih društava, odnosno strana nevladina organizacija u ekvivalentan registar stranih nevladinih organizacija u državi sjedišta;
2. privredno društvo, odnosno nevladina organizacija i odgovorno lice u tom privrednom društvu, odnosno nevladinoj organizaciji nije osuđivano za krivično djelo za koje se goni po službenoj dužnosti;
3. privredno društvo, odnosno nevladina organizacija ima zaposlenog najmanje jednog lobistu;
4. odgovorno lice u privrednom društvu, odnosno nevladinoj organizaciji dostavi pisanu izjavu o nepostojanju ograničenja iz člana 15 Zakona.

Zakonom se uređuje i postupak lobiranja, od zaključivanja ugovora o lobiranju odnosno izdavanja naloga za lobiranje i preciziranja šta ugovor odnosno nalog mora da sadrži pa do navođenja slučajeva kada naručilac lobiranja, lobista ili pravno lice koje obavlja djelatnost lobiranja moraju zastati sa aktivnostima lobiranja, raskinuti ugovor o lobiranju ili staviti van snage nalog za lobiranje.

Posebno je naglašena i transparentnost u samom procesu lobiranja, kroz obavezu lobiranog lica da podnese službenu zabilješku o lobističkom kontaktu Agenciji za sprečavanje korupcije u roku od pet dana od dana kad je ostvarilo kontakt sa lobistom (član 41). Osim toga, obaveza organa vlasti je da objavi podatke o lobističkim kontaktima (lobiranom licu, lobisti, predmetu lobiranja, itd.) na svojoj internet stranici, čime se dodatno pojačava transparentnost samog postupka. Utvrđena je i obaveza lobiranog lica da bez odlaganja obavijesti Agenciju o sumnji na postojanje nedozvoljenog lobiranja (član 47). Agencija pokreće postupak u kojem se odlučuje da li je došlo do nedozvoljenog lobiranja ili kršenja drugih odredbi ovog zakona po službenoj dužnosti, na osnovu sopstvenih saznanja, po prijavi fizičkog ili pravnog lica, kao i na osnovu obavještenja lobiranog lica.

Takođe, obaveza lobiste odnosno pravnog lica koje obavlja djelatnost lobiranja je da Agenciji dostavi pisani izvještaj o radu, najkasnije do 31. januara tekuće za prethodnu godinu, koji će sadržati detaljne podatke o lobističkim aktivnostima.

Zakon o lobiranju je stupio na snagu 12. juna 2024. godine, a u nastavku slijede podzakonski akti koji su donijeti na osnovu ovog zakona:

• Pravilnik o blizem sadržaju i obrascu izvještaja o radu lobiste odnosno pravnog lica koje obavlja djelatnost lobiranja
• Pravilnik o bližem sadržaju i obrascu legitimacije lobiste
• Pravilnik o bližem sadržaju i obrascu službene zabilješke o lobističkom kontaktu
• Pravilnik o bližem sadržaju i obrascu zahtjeva za izdavanje odnosno produženje odobrenja za obavljanje djelatnosti lobiranja
• Pravilnik o evidenciji i obrascu za objavljivanje podataka o lobističkim kontaktima
• Pravilnik o izgledu i sadržaju obrasca obavještenja o sumnji na postojanje nedozvoljenog lobiranja
• Pravilnik o obrascu i bližem načinu vođenja registra lobista
• Pravilnik o obrascu i sadržaju prijave za upis pravnog lica koje obavlja djelatnosti lobiranja u registar lobista
• Pravilnik o programu i načinu polaganja ispita za obavljanje poslova lobiranja
  

INFORMACIJA ZA ORGANE VLASTI O NOVINAMA ZAKONA O LOBIRANJU (SL.LIST CG.Br. 54/24)

INFORMACIJA ZA LOBISTE O NOVINAMA U ZAKONU O LOBIRANJU (SL.LIST CG. Br.54/24)