Dana 12.06.2024.godine, počela je primjena Zakona o sprečavanju korupcije ( „Sl.list“ br. 54/24 ), koji je glavom III uredio postupak podnošenja prijave zviždača i način rješavanja po istoj.

Novi Zakon o sprečavanju korupcije predviđa da se postupci po zahtjevu za zaštitu zvizdača rješavaju pred nadležnim sudom (član 68)

Žviždač je fizičko lice zaposleno u privatnom ili javnom sektoru, koje je steklo informacije o nepravilnostima u svom radnom okruženju i koje podnosi prijavu o nepravilnostima.

Zaposlenim, u smislu stava 1 ovog člana, smatra se:

1) lice u radnom odnosu , kao i lice koje ima položaj zaposlenog u smislu člana 45 stav 1 Ugovora o funkcionisanju Evropske unije, uključujući i službenika;

2) lice koje ima položaj samozaposlenog lica, uključujućo lice koje ima položaj samozaposlenog lica u smislu člana 49 Ugovora o funkcionisanju Evropske unije;

3) vlasnik udjela, član upravnog ili nadzornog organa privrednog društva;

4) volonter, pripravnik ili korisnik stručnog osposobljavanja;

5) lice koje radi pod nadzorom i u skladu s uputstvima ugovarača, podugovarača i dobavljača;

6) lice koje na bilo koji način učestvuje u djelatnostima pravnog ili fizičkog lica. (član 5)

Javni interes, u smislu ovog zakona, je materijalni i nematerijalni interes za dobro i prosperitet svih građana pod jednakim uslovima.

Privatni interes, u smislu ovog zakona, podrazumijeva vlasničkii drugi materijalni i nematerijalni interes javnog funkcionera ili povezanog lica sa javnim funkcionerom.

Pod nepravilnostima, u smislu ovog zakona, podrazumijevaju se:

1) povreda propisa, kao i radnja koja ima za cilj da se za takvu povredu ne sazna, posebno u oblastima:

• radnih odnosa,
• javnih nabavki,
• finansijskih usluga,
• proizvoda i tržišta,
• sprečavanja pranja novca i finansiranja terorizma;
• bezbjednosti hrane i hrane za životinje, zdravlja i dobrobiti životinja,
• zaštite potrošača,
• bezbjednosti proizvoda,
• zdravstva,
• zaštite privatnosti i ličnih podataka i bezbjednosti mrežnih i informacionih sistema,
• bezbjednosti saobraćaja,
• zaštita životne sredine,
• zaštita od zračenja i nuklearne bezbjednosti;

2) ugrožavanje javnog interesa koje upućuje na postojanje korupcije, a koje predstavlja povredu propisa i etičkih pravila, odnosno narušavanja integriteta ili mogućnost nastanka takve povrede, kao i radnju koja ima za cilj da se za takvu povredu ne sazna;

3) povreda propisa koja utiče na finansijeske interese Evropske unije u skladu sa članom 325 Ugovora o funkcionisanju Evropske unije i utvrđena relevantnim mjerama Evropske unije;

4) povreda propisa koja se odnosi na unutrašnje tržište u skladu sa članom 26 stav 2 Ugovora o funkcionisanju Evropske unije, uključujući povrede pravila Evropske unije o tržišnoj konkurenciji i državnoj pomoći, kao i povrede koje se odnose na unutrašnje tržište u odnosu na radnje kojima se vrše pravila o porezu na dobit ili aranžmane čija je svrha ostvarivanje poreske prednosti koja je u suprotnosti sa ciljem ili svrhom važećih propisa o porezu na dobit;

5) povreda propisa u drugim oblastima, kao i radnja ili propust koji formalno nijesu nezakoniti, ali su u suprotnosti sa zakonskim ciljem ili svrhom propisa. (član 4)

Prijava se može podnijeti u pisanoj formi, usmeno na zapisnik, putem pošte ili elektronskim putem i putem telefona.

Zakon predviđa interno prijavljivanje koje podrazumijeva da zvizdač može podnijeti poslodavcu kod kojeg, po njegovom saznanju, postoje opravdani razlozi za sumnju u postojanje napravilnosti.

U slučaju da zvizdač nije obaviješten, odnosno nije zadovoljan obavještenjem, odnosno mjerama iz člana 56 ovog zakona, prijavu o nepravilnostima može podnijeti Agenciji. (član 57)

Radi sprovođenja postupka iz člana 54 ovog zakona, poslodavac koji ima manje od 20 zaposlenih može odrediti nepristrasno lice ili organizacionu jedinicu za prijem i postupanje po prijavi zvizdača.

Radi sprovođenja postupka iz člana 54 ovog zakona, poslodavac koji ima najmanje 20 zaposlenih dužan je da odredi nepristrasno lice ili organizacionu jedinicu za prijem i postupanje po prijavi iz člana 48 ovog zakona.

Prijem prijava zvizdača i postupanje po tim prijavama može obavljati lice ili organizaciona jedinica koja, pored tih poslova, obavlja i druge poslove svog radnog mjesta, odnosno iz svoje nadležnosti.

Poslodavac je dužan da podatke o određivanju lica, odnosno organizacione jedinice iz st.1 i 2 ovog člana učini lako dostupnim u radnom okruženju i objavljivanjem na svojoj internet stranici.

Lice, odnosno organizaciona jedinica iz st.1 i 2 ovog člana sprovodi postupak radi provjere istinitosti navoda iz prijave iz člana 48 ovog zakona i predlaže mjere ako utvrdi postojanje nepravilnosti.

Poslodavac iz st. 1 i 2 ovog člana ne smiju uticati na postupanje nepristrasnog lica, odnosno organizacione jedinice prilikom preduzimanja radnji iz njihove nadležnosti potrebnih za zaštitu zvizdača.

Ako je prijavu iz člana 48 ovog zakona primilo lice, odnosno organizaciona jedinica koja nije nadležna za postupanje po prijavi, to lice, odnosno organizaciona jedinica dužna je da prijavu, bez odlaganja i izmjena, proslijedi licu, odnosno organizacionoj jedinici iz st. 1 i 2 ovog člana, štiteći identitet zvizdača i povjerljivost podataka iz prijave.

Bliži način postupanja iz stava 5 ovog ćlana propisuje Ministarstvo.

Aktom iz stava 8 ovog člana ne može se smanjiti obim prava ili uskratiti neko pravo zvizdaču iz ovog zakona. (član 55)

Ako na osnovu sprovedenog postupka po prijavi iz člana 57 st. 1 i 2 ovog zakona, Agencija utvrdi da je došlo do ugrožavanja javnog interesa koje upućuje na postojanje korupcije, sačinjava mišljenje koje sadrži preporuku o tome šta treba preduzeti da bi se ugrožavanje spriječilo, kao i rok za psotupanje po preporuci i obavještavanje Agencije o tome, a koje dostavlja poslodavcu na kojeg se prijava odnosi i zvizdaču.

Ako na osnovu sprovedenog postupka po prijavi iz člana 57 st,1 i 2 ovog zakona Agencija utvrdi da nije došlo do ugrožavanja javnog interesa koje upućuje na postojanje korupcije, Agencija o tome obavještava zvizdača.

U Agenciji je otvorena direktna telefonska linija br: 020/ 447-744.