•  Osnovan : 1999 od strane Savjeta Evrope
•  Broj članova: 50 (48 zemalja Evrope, Kazahstan i SAD)
•  Sjedište: Strazbur
•  Svrha: usklađenost država članica sa antikorupcijskim standardima GRECO

Grupa država protiv korupcije (GRECO) je tijelo za praćenje borbe protiv korupcije pri Savjetu vrope, sa sjedištem u Strazburu (Francuska). Osnovano je 1999. godine kao prošireni djelomični sporazum od strane 17 država članica Savjeta Europe. GRECO, tijelo koje je takođe otvoreno za države izvan Evrope, trenutno broji 50 članova. Od avgusta 2010. godine, sve članice Savjeta Evrope su članice GRECO-a.

Mehanizam evaluacije koji sprovodi GRECO pomaže da se identifikuju nedostaci u nacionalnim antikorupcijskim politikama, predviđajući neophodne zakonodavne, institucionalne i praktične reforme. GRECO sistem monitoringa sastoji se od dvije faze: evaluacione procedure, koja rezultira Izvještajem sa preporukama za dalje sprovođenje, i ocjenjivanja, koje podrazumijeva ocjenu preduzetih mjera za sprovođenje datih preporuka.

Krugovi evaluacije

• I. (2000-2002) Nezavisnost, specijalizacija i sredstva nacionalnih tijela koja se bave prevencijom i borbom protiv korupcije, uključujući imunitet javnih službenika od hapšenja, krivičnog gonjenja, itd.;
• II. (2003–2006) Identifikacija, zapljena i konfiskacija prihoda stečenih korupcijom, sprečavanje i otkrivanje korupcije u javnoj upravi i sprečavanje da se pravna lica (korporacije, itd.) koriste kao štitovi za korupciju;
• III. (pokrenut u januaru 2007.) Inkriminacije predviđene Krivičnopravnom konvencijom o korupciji i transparentnost finansiranja stranaka;
• IV. (2012) Prevencija korupcije u odnosu na poslanike, sudije i tužioce;
• V. (2017) Sprečavanje korupcije i unaprijeđenje integriteta kod najviših funkcionera izvršne vlasti i policije;
• VI. (2025) Sprečavanje korupcije i promocija integriteta na lokalnom nivou.

Cilj GRECO-a je da poboljša kapacitet svojih članica za borbu protiv korupcije praćenjem njihove usklađenosti sa antikorupcijskim standardima Savjeta Evrope kroz dinamičan proces međusobne evaluacije i pritiska kolega odnosno ostalih članica (peer pressure). Pomaže da se identifikuju nedostaci u nacionalnim antikorupcijskim politikama, podstičući neophodne zakonodavne, institucionalne i praktične reforme. GRECO takođe pruža platformu za razmjenu najboljih praksi u prevenciji i otkrivanju korupcije.

Kako funkcioniše evaluacija?

Proces evaluacije slijedi dobro definisanu proceduru, gdje GRECO imenuje tim stručnjaka za ocjenu određenog člana. Analiza stanja u svakoj zemlji vrši se na osnovu pisanih odgovora na upitnik i informacija prikupljenih na sastancima sa javnim zvaničnicima i predstavnicima civilnog društva tokom posjete zemlji. Nakon posjete na licu mjesta, tim stručnjaka sastavlja izvještaj koji se dostavlja zemlji pod nadzorom radi komentara prije nego što se konačno dostavi GRECO-u na ispitivanje i usvajanje. Zaključci izvještaja o evaluaciji mogu navesti da su zakonodavstvo i praksa usklađeni - ili nisu usklađeni - sa odredbama koje se ispituju. Zaključci mogu dovesti do preporuka koje zahtijevaju djelovanje u roku od 18 mjeseci ili do zapažanja koja bi članovi trebali uzeti u obzir, ali nisu formalno obavezni da o njima izvještavaju u naknadnom postupku usklađivanja.

Jedna od prednosti GRECO-ovog monitoringa je da se implementacija preporuka ispituje u postupku usklađenosti. Procjena da li je preporuka implementirana na zadovoljavajući način, djelimično ili nije sprovedena, zasniva se na izvještaju o situaciji, uz prateću dokumentaciju koju dostavlja članica pod nadzorom 18 mjeseci nakon usvajanja izvještajao evaluaciji. U slučajevima kada sve preporuke nisu ispoštovane, GRECO će preispitati preostale preporuke u narednih 18 mjeseci. Izvještaji o usklađenosti i dodaci uz njih koje je usvojio GRECO sadrže i opšti zaključak o implementaciji svih preporuka, čija je svrha odlučivanje da li će se prekinuti postupak usklađivanja u odnosu na određenog člana.

Konačno, Poslovnik o radu GRECO-a predviđa posebnu proceduru, zasnovanu na postupnom pristupu, za rad sa članovima čiji je odgovor na preporuke GRECO-a globalno nezadovoljavajući.

Rad ASK-a u pogledu članstva u GRECO

Agencija vrši ulogu nacionalnog koordinatora za ispunjavanje svih obaveza koje proističu iz članstva Crne Gore u GRECO. Za članstvo u GRECO, Crna Gora na godišnjem nivou izdvaja kontribuciju od 9,364 eur. Sredstva za ovu namjenu se planiraju u okviru Budžeta ASK. Crna Gora je uspješno prošla III, IV i V krug evaluacije.

U trećem krugu evaluacije naša država je ispunila svih 38 preporuka upućenih Crnoj Gori u u oblasti transparentnosti finansiranja političkih partija i inkriminacije, uključujuči i osnivanje Agencije kao nezavisne institucije koja kontroliše finansiranje političkih subjekata i izbornih kampanja i usvajanje Zakona o finansiranju političkih subjekata i izbornih kampanja koje su prethodno bile ocijenjene kao djelimično realizovane.

U pogledu četvrtog kruga evaluacije, posvećenog prevenciji korupcije u odnosu na poslanike, sudije i tužioce, GRECO je Crnoj Gori uputio 11 preporuka od kojih je CG ispunila 8, a koje predviđaju neophodne zakonske, institucionalne i praktične reforme u pomenutoj oblasti. Od preostalih preporuka, jedna je djelimično primijenjena dok preostale dvije nisu primijenjene.

V KRUG EVALUACIJE

U okviru V evaluacione runde, koja se odnosi na sprečavanje korupcije i promociju integriteta u odnosu na najviše nivoe izvršne vlasti i agencijama za sprovođenje zakona, GRECO je Crnoj Gori uputio 22 preporuke.

U pogledu zadnjeg kruga evaluacije zaključeno je da je CG ispunila tri od ukupno 22 preporuke te grupe, od preostalih devetnaest preporuka, jedanaest je djelimično implementirano, dok osam nije implementirano.

Na 97. plenarnoj sjednici Grupe zemalja Savjeta Evrope protiv korupcije (GRECO), održanoj od 17. do 21. juna ove godine u Strazburu, razmatran je i usvojen prvi Izvještaj o usaglašenosti za Crnu Goru u okviru V evaluacione runde, na temu „Prevencija korupcije u odnosu na najviše nivoe izvršne vlasti i policiju“.

Tom prilikom razmatrane su preporuke date u Izvještaju o evaluaciji za Crnu Goru u okviru V evaluacione runde, koji je usvojen 17. juna 2022. godine. Vlada Crne Gore usvojila je GRECO Izvještaj o usaglašenosti za Crnu Goru na sjednici održanoj 1. avgusta 2024. godine, čime su se stekli uslovi za objavljivanje izvještaja. Izvještaj o usaglašenosti rezultat je aktivnosti Agencije, Vlade i Skupštine Crne Gore, kako bi se dalje unaprijedio institucionalni i zakonodavni okvir, kao i praksa u odnosu na najviše nivoe izvršne vlasti i policiju.

Crna Gora je u obavezi da do 31. decembra 2025. godine dostavi dodatne informacije u vezi sa sprovođenjem preostalih preporuka, na osnovu kojih će biti izrađen drugi Izvještaj o usaglašenosti za Crnu Goru u okviru V evaluacione runde.

U skladu sa navedenim Agencija je kao nacionalni koordinator, u cilju implementacije GRECO preporuka, izradila detaljan Akcioni plan koji predviđa aktivnosti, odgovorne institucije i načine realizacije preporuka.

VI KRUG EVALUACIJE

Opšti cilj ovog kruga je da se procijeni snaga okvira za borbu protiv korupcije i promociju integriteta na poddržavom, nivou, identifikuju oblasti za poboljšanje i promovišu najbolje prakse za jačanje dobrog upravljanja na regionalnim i lokalnim nivoima. Fokusiranjem na prevenciju korupcije i jačanje integriteta, evaluacija ima za cilj omogućiti vlastima da pruže transparentnije, odgovornije i efikasnije javne usluge, čime se osigurava veće povjerenje građana u lokalne vlasti.

Šesti evaluacijski krug pokrenut je u martu 2025. godine.

Teme koje će biti razmatrane:

Sprečavanje korupcije i promocija integriteta na lokalnom nivou

• Strategije protiv korupcije/integriteta i procjena rizika;
• Pravila integriteta, kodeksi ponašanja/etički kodeksi, svijest;
• Sukobi interesa;
• Zabrana ili ograničenje određenih aktivnosti;
• Izvještaji o imovini, prihodima, obavezama i interesima;
• Transparentnost, pristup informacijama, participacija i odgovornost;
• Sprovođenje pravila integriteta.