Novi Zakon o finansiranju političkih subjekata i izbornih kampanja, koji je stupio na snagu 29. jula 2025. godine, uvodi niz novih obaveza za političke subjekte i organe vlasti. Agencija za sprečavanje korupcije, u skladu sa Zakonom, predano i intenzivno radi na donošenju podzakonskih akata, procedura, smjernica i metodologija koje uređuju način izvještavanja, kontrole i sprovođenja zakonskih odredaba.

OBAVEZE AGENCIJE ZA SPREČAVANJE KORUPCIJE

Tako je, u skladu sa Zakonom, Agencija dužna da u roku od 60 dana, odnosno do 27. septembra 2025. godine, donese čitav niz podzakonskih akata, među kojima su:

Revidirana uputstva i pravilnici:

1. Uputstvo o obrascu privremenog izvještaja o troškovima političkog subjekta;
2. Uputstvo o obrascu izvještaja o porijeklu, visini i strukturi prikupljenih i utrošenih sredstava iz javnih i privatnih izvora;
3. Uputstvo o sadržini izvještaja o prilozima pravnih i fizičkih lica političkim subjektima u toku izborne kampanje;
4. Uputstvo o načinu i postupku prijavljivanja i rješavanja prigovora u toku izborne kampanje;
5. Pravilnik o načinu vršenja kontrole primjene odredaba čl. 33–45 Zakona.

Nova uputstva i planovi:

1. Uputstvo o obrascu konačnog izvještaja o troškovima političkog subjekta nakon zatvaranja posebnog računa;
2. Uputstvo o obrascu izvještaja o porijeklu, visini i strukturi prikupljenih i utrošenih sredstava tokom izborne kampanje trećih lica;
3. Obrazac finansijskog plana i programa rada političkog subjekta.

Agencija više nema obavezu donošenja Uputstva o obrascu izvještaja o medijskom oglašavanju političkog subjekta u izbornoj kampanji, niti donošenja Pravila o načinu obračunavanja i izvještavanja o nenovčanim prilozima političkim subjektima.

Metodološki i operativni okvir

Kako bi osigurala usklađenost sa međunarodnim standardima, Agencija će,u saradnji sa Međunarodnom fondacijom za izborne sisteme (IFES), razviti metodološki i operativni okvir, koji uključuje procedure, smjernice i metodologije za efikasnu primjenu zakona:

• Smjernice za izvještavanje obveznika Zakona (političkih subjekata, organa vlasti i trećih lica);
• Procedure za kontrolu političkih subjekata, organa državnih i lokalnih vlasti i trećih lica;
• Procedura za sprovođenje terenske kontrole;
• Metodologija procjene rizika i Procedura za otkrivanje „red flag“ indikatora;
• Smjernice za upravljanje krizama i odupiranje političkom uticaju;
• Smjernice za izradu sadržaja na internet stranici.

Ovi metodološki i operativni dokumenti služiće kao praktičan alat za sve obveznike Zakona i samu Agenciju, osiguravajući dosljednu primjenu propisa, povećanu transparentnost i efikasniju prevenciju korupcije.

OBAVEZE POLITIČKIH SUBJEKATA

Politički subjekti su dužni da, do 27. oktobra 2025. godine, usklade svoje poslovanje sa novim zakonom. Takođe, dužni su da otvore zvaničnu internet stranicu na kojoj će objavljivati godišnji finansijski plan i program rada.

OBAVEZE ORGANA VLASTI

Svi organi vlasti moraju imati internet stranicu na kojoj će, tokom izborne kampanje, objavljivati analitičke kartice, u skladu sa pravilima o pristupačnosti. Za razliku od ranijeg rješenja, više nijesu u obavezi da ih dostavljaju Agenciji, već samo da ih objavljuju na sopstvenim stranicama.

OBAVEZE MINISTARSTVA FINANSIJA I LOKALNIH SAMOUPRAVA

Ministarstvo finansija je, do 27. septembra 2025. godine, dužno da donese novi obrazac za godišnje konsolidovane finansijske izvještaje.

Takođe, Ministarstvo ima obavezu da opredijeli sredstva za finansiranje redovnog rada političkih subjekata u Skupštini u iznosu od 0,8% tekućeg budžeta, što je veći iznos opredijeljenih sredstava u odnosu na prethodni zakon (0,5%).

Ministarstvo finansija i organ lokalne uprave nadležan za poslove finansija dužni su da raspodjelu budžetskih sredstava za finansiranje redovnog rada izvrše shodno izmjenama u članu 13 stav 4 Zakona. Naime, sredstva u visini od 30% raspodjeljuju se u jednakim iznosima političkim subjektima koji su osvojili mandate u Skupštini, odnosno skupštinama opština; 50% sredstava srazmjerno ukupnom broju poslaničkih, odnosno odborničkih mandata koje imaju u trenutku raspodjele, dok se preostalih 20% raspodjeljuju u jednakim iznosima političkim subjektima u Skupštini, odnosno skupštinama opština, srazmjerno broju izabranih predstavnika manje zastupljenog pola.

Novi Zakon propisuje i da su Ministarstvo i opštine dužni da donesu izmjenu Odluke o visini budžetskih sredstava namijenjenih za finansiranje redovnog rada političkih subjekata za 2025. godinu.

Agencija za sprečavanje korupcije će o svim donesenim podzakonskim aktima, smjernicama i procedurama pravovremeno obavještavati javnost. Na taj način, obezbjeđuje se jačanje transparentnosti, odgovornosti i povjerenja u proces finansiranja političkih subjekata i izbornih kampanja.